وبسایت اسرائیلی واینت در یک گزارش تحقیقی مدعی شده است که موساد طی حدود دو سال، عملیاتی محرمانه با نام رمز «گربه چکمهپوش» را بررسی و طراحی کرده بود؛ عملیاتی که هدف آن، به نوشته این رسانه، فراتر از حمله نظامی به جمهوری اسلامی بود و شامل برنامهای برای تغییر ساختار سیاسی ایران میشد.
بر اساس این گزارش، طراحان عملیات معتقد بودند که ترکیب فشار نظامی خارجی، ایجاد شکاف در ساختار قدرت و فعال کردن نیروهای مخالف داخلی میتواند شرایطی را ایجاد کند که به انتقال قدرت در تهران منجر شود.
واینت مینویسد که دیوید بارنع، رئیس موساد، از حامیان اصلی این طرح بوده و آن را در جلسات امنیتی اسرائیل مطرح کرده بود. بر اساس این روایت، موساد بر این باور بود که در صورت وارد شدن ضربات سنگین به زیرساختهای نظامی جمهوری اسلامی، امکان شکلگیری یک حرکت گسترده مخالفان افزایش خواهد یافت.
یکی از مهمترین بخشهای این سناریو، نقش نیروهای کرد بود. به نوشته واینت، برنامهریزان عملیات تصور میکردند که نیروهای کرد مستقر در اقلیم کردستان عراق میتوانند نقش نیروی آغازکننده یک حرکت زمینی را ایفا کنند.
بر اساس این گزارش، قرار بود در مرحله نخست حدود ۱۵ هزار نیروی مسلح کرد وارد خاک ایران شوند. این نیروها، طبق ادعای واینت، قرار بود از مناطق شمالغربی ایران حرکت کنند و با پیشروی به سمت مناطق مرکزیتر کشور، زمینه پیوستن نیروهای جدید را فراهم کنند.
در این سناریو، طراحان عملیات پیشبینی کرده بودند که در مسیر حرکت این نیروها به سمت تهران، گروههای دیگری از مخالفان و معترضان نیز به آنها ملحق شوند و شمار نیروها به حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار نفر افزایش یابد.
گزارش واینت میگوید محاسبه طراحان این بود که ورود یک نیروی سازمانیافته به داخل ایران میتواند به یک موج گسترده اجتماعی منجر شود؛ موجی که در نهایت حکومت را با بحران مشروعیت و کنترل روبهرو کند.
این بخش از طرح بر یک فرض اساسی استوار بود: اینکه جامعه ایران، گروههای مخالف و بخشهایی از ساختار سیاسی کشور آماده همراهی سریع با چنین سناریویی خواهند بود. به نوشته واینت، همین ارزیابی بعدها یکی از نقاط ضعف اصلی عملیات شناخته شد.
در بخش دیگری از گزارش، موضوع نقش محمود احمدینژاد مطرح شده است. واینت مدعی است که رئیسجمهوری پیشین ایران در اسناد داخلی این پروژه با نام رمز «دوست» شناخته میشد و قرار بود در صورت موفقیت عملیات، ریاست یک دولت انتقالی را بر عهده بگیرد.
بر اساس این روایت، طراحان عملیات تصور میکردند احمدینژاد، به دلیل سابقه حضور در ساختار جمهوری اسلامی، میتواند گزینهای برای مدیریت دوره انتقالی باشد و بخشی از نیروهای داخلی را با روند تغییر همراه کند.
گزارش همچنین مدعی است که حتی سناریویی برای خارج کردن احمدینژاد از محل اقامتش و انتقال او به یک مکان امن طراحی شده بود. اما بر اساس این گزارشها، تغییر شرایط و تحولات میدانی باعث شد این بخش از طرح نیز عملی نشود.
واینت در نهایت تأکید میکند که عملیات «گربه چکمهپوش» هرگز به مرحله اجرای کامل نرسید و بسیاری از فرضهای اولیه آن با واقعیتهای سیاسی و امنیتی ایران تطابق پیدا نکرد.
مخالفت آمریکا، نگرانی ترکیه و شکست یک سناریوی پرریسک
به نوشته واینت، یکی از مهمترین موانع اجرای عملیات «گربه چکمهپوش»، مخالفت کامل یا دستکم تردید جدی آمریکا نسبت به پیامدهای چنین طرحی بود. بر اساس این گزارش، برخی مقامهای آمریکایی نگران بودند که تلاش برای تغییر حکومت در ایران از طریق یک عملیات نظامی و حمایت از نیروهای مسلح مخالف، میتواند منطقه را وارد مرحلهای از بیثباتی گسترده کند.
این گزارش مدعی است که در جریان بررسی این طرح، میان دیدگاههای اسرائیل و آمریکا اختلاف نظرهایی شکل گرفت. در حالی که برخی محافل امنیتی اسرائیل بر این باور بودند که ایجاد فشار حداکثری بر جمهوری اسلامی میتواند فرصتی برای تغییر ایجاد کند، مقامهای آمریکایی نسبت به توانایی پیشبینی پیامدهای چنین اقدامی تردید داشتند.
یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن، احتمال فروپاشی کنترلشده نبود، بلکه ایجاد خلأ قدرت در کشوری با جمعیت بیش از ۸۰ میلیون نفر و موقعیت ژئوپلیتیک حساس در خاورمیانه بود. مخالفان این طرح معتقد بودند که حتی در صورت تضعیف حکومت ایران، تضمینی وجود ندارد که یک نیروی جایگزین بتواند به سرعت کنترل کشور را در دست بگیرد.
نگرانی ترکیه از نقش نیروهای کرد
ترکیه نیز یکی از بازیگران مهمی بود که نسبت به این سناریو نگرانی جدی داشت. آنکارا سالهاست نسبت به فعالیت گروههای مسلح کرد در منطقه حساسیت نشان داده و هرگونه تقویت نیروهای کرد در نزدیکی مرزهای خود را یک تهدید امنیتی ارزیابی میکند.
به نوشته این رسانه، مقامهای ترکیه هشدار داده بودند که استفاده از نیروهای کرد برای عملیات در داخل ایران میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای ایران داشته باشد و توازن امنیتی منطقه را تغییر دهد.
نگرانی ترکیه تنها به موضوع ایران محدود نبود. دولت این کشور بیم داشت که شکلگیری یک نیروی نظامی بزرگ کرد در منطقه، باعث تقویت جریانهای جداییطلب یا مسلح کردی در داخل ترکیه، سوریه و عراق شود.
بر اساس این روایت، مخالفت ترکیه یکی از عواملی بود که باعث شد اجرای بخش زمینی عملیات با موانع جدی روبهرو شود.
خطاهای اطلاعاتی و برآوردهای نادرست
واینت در بخش دیگری از گزارش خود، به اشتباهات اطلاعاتی احتمالی موساد اشاره میکند. بر اساس این گزارش، یکی از مشکلات اصلی طرح، ارزیابی نادرست درباره میزان آمادگی جامعه ایران برای پیوستن به یک حرکت سازمانیافته علیه حکومت بود.
طراحان عملیات، طبق این روایت، انتظار داشتند ورود نیروهای کرد و افزایش فشار نظامی خارجی بتواند به سرعت موجی از اعتراضات گسترده ایجاد کند. اما منتقدان این دیدگاه معتقد بودند که جامعه ایران، ساختارهای سیاسی و اجتماعی پیچیدهای دارد و واکنش مردم به یک عملیات خارجی قابل پیشبینی نیست.
همچنین، گزارش مدعی است که میزان انسجام نهادهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی کمتر از واقعیت برآورد شده بود. ساختارهای امنیتی ایران طی دههها تجربه مقابله با تهدیدهای داخلی و خارجی را کسب کردهاند و طراحان عملیات ممکن است توانایی آنها برای کنترل بحران را دستکم گرفته باشند.
هدف هستهای و تغییر ساختار سیاسی
به نوشته واینت، عملیات «گربه چکمهپوش» تنها به دنبال تغییر حکومت نبود، بلکه موضوع برنامه هستهای ایران نیز یکی از اهداف مهم آن محسوب میشد.
این گزارش مدعی است که برخی مقامهای اسرائیلی معتقد بودند تغییر ساختار سیاسی ایران میتواند راهحلی پایدارتر برای جلوگیری از توسعه برنامه هستهای این کشور باشد؛ زیرا از دید آنها، اقدامات نظامی محدود علیه تأسیسات هستهای تنها میتواند برنامه ایران را به تأخیر بیندازد.
با این حال، مخالفان این رویکرد استدلال میکردند که تغییر حکومت در یک کشور بزرگ و پیچیده، بسیار دشوارتر از وارد کردن ضربات نظامی به زیرساختهای مشخص است و میتواند پیامدهایی غیرقابل کنترل داشته باشد.
چرا عملیات اجرا نشد؟
بر اساس گزارش واینت، مجموعهای از عوامل باعث شد عملیات «گربه چکمهپوش» هرگز وارد مرحله اجرا نشود.
این عوامل شامل مخالفت آمریکا، نگرانی ترکیه درباره نقش نیروهای کرد، تغییر شرایط سیاسی و نظامی، و همچنین تردید درباره موفقیتپذیری سناریوی طراحیشده بود.
به نوشته این رسانه، موساد در نهایت دریافت که برخی پیشبینیهای اولیه درباره واکنش جامعه ایران و امکان ایجاد یک حرکت گسترده مخالفان، بیش از حد خوشبینانه بوده است.
در نتیجه، طرحی که بر اساس یک سناریوی سریع برای فروپاشی سیاسی ایران طراحی شده بود، کنار گذاشته شد و ساختار سیاسی جمهوری اسلامی همچنان پابرجا ماند.
ابهامها و واکنشها
با وجود جزئیات فراوان مطرحشده در گزارش واینت، بسیاری از ادعاهای این گزارش همچنان قابل راستیآزمایی مستقل نیستند. بخش زیادی از اطلاعات منتشرشده بر اساس منابع ناشناس امنیتی است و هیچیک از نهادهای رسمی اسرائیل، آمریکا یا ایران بهطور کامل این روایت را تأیید نکردهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی ایران در سالهای گذشته بارها اسرائیل را به تلاش برای عملیات مخفیانه و ایجاد بیثباتی متهم کردهاند، در حالی که اسرائیل نیز همواره برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای ایران را تهدیدی امنیتی دانسته است.
گزارش «گربه چکمهپوش» در نهایت تصویری از یک سناریوی بسیار بلندپروازانه ارائه میدهد؛ سناریویی که بر ترکیبی از عملیات اطلاعاتی، فشار نظامی، استفاده از نیروهای محلی و تغییر سیاسی داخلی تکیه داشت، اما طبق روایت واینت، به دلیل مجموعهای از موانع سیاسی و محاسباتی هرگز به مرحله اجرا نرسید.
لازم به ذکر است که گزارش واینت عمدتاً بر نقلقول از منابع ناشناس امنیتی استوار است و تاکنون هیچیک از دولتهای ایران، اسرائیل یا آمریکا جزئیات مطرحشده در آن را بهطور رسمی تأیید یا تکذیب نکردهاند. بنابراین ادعاهای مطرحشده در این گزارش در حال حاضر بهطور مستقل قابل راستیآزمایی نیست.
ارسال نظرات