متنی که پیشِ روی شماست، جوابیه رسمی سه نهاد برگزارکننده نمایشگاه «خیابان، راوی ایران» است؛ پاسخی که بر پایه اخلاق حرفهای روزنامهنگاری و در راستای حق مخاطب برای دریافت روایت کامل، دقیق و منصفانه نسبت به یادداشت منتشرشده در رسانه «مداد» با عنوان «روایت من از یک روایت ناقص» ارائه میشود.
یادداشت یادشده، با وجود ادعای گزارشگری از یک رویداد عمومی، متأسفانه خود نمونهای از روایت ناقص و جهتدار از رویداد ماست؛ زیرا به جای پوشش منصفانه نمایشگاهی که ماهیت آن فیلم، عکس، صدا و اینستالیشن بود، بخشهای اصلی نمایشگاه و پیام آن را کنار گذاشته و روایت را به یک جدال جناحی تقلیل داده است. در یک گزارش حرفهای، انتظار حداقلی این است که مخاطب بداند چه دید و چه شنید؛ اما در این متن، نه محتوای آثار و نه ساختار نمایشگاه به شکل استاندارد گزارش نشده است: حذفی که از منظر روزنامهنگاری، «اطلاعرسانی ناقص» و عملاً نوعی سانسور واقعیت رویداد محسوب میشود. برای روشنشدن افکار عمومی و احترام به حق مخاطب برای دریافت تصویر کامل، نکات زیر را بهصورت دقیق و مستند یادآوری میکنیم:
این رویداد اساساً «یک نشست سیاسی صرف» نبود؛ نمایشگاهی بود مبتنی بر فیلم، عکس، صدا و اینستالیشن که حاصل ساعتها تلاش داوطلبانه اعضای سه نهاد مونترالی است؛ نهادهایی که بدون هیچگونه حمایت مالی و صرفاً با زمان و هزینه شخصی خود این رویداد را برگزار کردند. انتظار بدیهی از هر گزارش حرفهای این است که ابتدا موضوع اصلی را به مخاطب منتقل کند. در یادداشت منتشرشده، این بخشها غایباند و به حاشیه رانده شدهاند؛ در نتیجه، خواننده عملاً از درک «آنچه واقعاً در سالن دیده و شنیده شد» محروم میماند. این حذف، صرفاً یک سهلانگاری نیست؛ روایت ناقص از رویداد تولید میکند.
لازم به ذکر است که برای تهیه ویدئوهای نمایشگاه، مجموعه دست اندرکاران بهصورت غیرگزینشی و از مناطق مختلفِ اعتراضات محتوا جمعآوری کرد و خروجی نهایی شامل سه فیلم حدوداً ۹۰ دقیقهای بود که طیف وسیعی از تصاویر و شعارها را در بر میگرفت، از جمله همان شعارهایی که برخی مدعی حذف یا سانسور آن هستند. مسئله اینجاست که نویسنده، به جای گزارش این واقعیت و ارجاع به محتوای آثار، مسیر را به سمت برچسبزنی و نتیجهگیری سیاسی برده است.
از سوی دیگر، کنفرانس خبری نیز به شکلی ناقص و جهتدار پوشش داده شده است: برخی مهمانان و بخش مهمی از درخواستها و اهدافی که بهصورت روشن در پایان قرائت شد، یا کمرنگ شده یا حذف شدهاند. انتظار میرفت به جای تحریف و تقلیل تلاشهای یک مجموعه برای رساندن صدای مردم ایران به رسانهها و سیاستگذاران کانادایی، حداقل واقعیت برنامه و متن مطالبات بهطور کامل و دقیق مخابره شود.
همچنین بهجای گزارش منصفانه از ماهیت نمایشگاه و محتوای آثار، نویسنده با برچسبزنی سیاسی و نسبت دادن هویتها و انگیزههای کلی و غیرمستند به برگزارکنندگان، تلاش کرده است اعتبار رویداد را زیر سؤال ببرد. این نوع قضاوتهای هویتی و سیاسی، با اصول اولیه روزنامهنگاری حرفهای، از جمله بیطرفی، دقت، و پرهیز از افترا مغایرت دارد و به جای روشنکردن حقیقت، مسیر روایت را به سمت جهتدهی و تحریف میبرد. نمایشگاه «خیابان، راوی ایران» یک پروژه حقوقبشری و اطلاعرسانی بود و پیام آن—هم در روایتهای تصویری و هم در کنفرانس خبری—پیرامون مواردی مشخص شکل گرفت: محکومیت سرکوب جنبش انقلابی دی ماه، حمایت از زندانیان سیاسی، مخالفت با اعدام، مقابله با قطع اینترنت، و تأکید بر گذار دموکراتیک مبتنی بر حقوق برابر برای همه، بهویژه زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی بود. تبدیل این محور حقوقبشری به یک برچسب سیاسی، هم به مخاطب آدرس غلط میدهد، هم فضای گفتوگوی مدنی را مخدوش میکند.
اختلاف نظر در جامعه ایرانی بدیهی است، اما گزارشگری منصفانه مستلزم آن است که خبرنگار میان «روایت یک رویداد» و «تبلیغ یک جریان سیاسی» تمایز بگذارد. کنفرانس خبری قرار نبود محل تحمیل یک شعار واحد یا معرفی یک «رهبر» بهعنوان شرط گفتوگو باشد. هدف، انتقال مستندات و طرح مطالبات مشخص بود. طرح یک پرسش سیاسی از سوی یک فرد در جلسه، حق اوست؛ اما تبدیل کل رویداد به یک دوگانهسازی و سپس نتیجهگیری درباره «سانسور روایت واقعی»—بدون گزارش محتوای آثار و متن درخواستها—یک جهتدهی رسانهای است، نه گزارش.
یکی از پایههای هر گذار دموکراتیک پایدار، تضمین حقوق برابر برای همه شهروندان، بهویژه زنان و اقلیتهای قومی و مذهبی می باشد که در تاریخ معاصر ایران بارها قربانی تبعیض و سرکوب شدهاند. تأکید بر این اصل، «حذف» هیچ روایتی نیست؛ بلکه تأکید بر یک معیار دموکراتیک است: هیچ آیندهای دموکراتیک نام نمیگیرد مگر آنکه حقوق برابر همه را تضمین کند.
ما صراحتاً اعلام میکنیم هرگونه نسبت دادن اتهامات بیاساس به اعضا یا نهادهای برگزارکننده، از جمله ادعاهای مرتبط با منابع مالی، وابستگیهای سیاسی، یا هر نوع برچسبزنی، میتواند مصداق نشر مطالب خلاف واقع بوده و تبعات حقوقی به همراه داشته باشد. حق پیگیری قانونی این موارد برای ما محفوظ است و در صورت تداوم چنین رفتارهایی، از مسیرهای حقوقی مقتضی استفاده خواهیم کرد. در عین حال، مخاطبان محترم میتوانند پرسشها یا ابهامات خود را با رعایت احترام از طریق صفحات رسمی ما مطرح کنند تا پاسخ مستند دریافت نمایند.
ما از رسانهها انتظار داریم اگر قرار است رویدادی را روایت کنند، ابتدا ماهیت و محتوای آن را پوشش دهند، نه اینکه با حذف بخشهای کلیدی و برچسبزنی، روایت را به سمت یک دستورکار سیاسی هدایت کنند. در فضایی که بهروشنی تحتتأثیر رقابتهای سیاسی و کشاکش روایتها قرار گرفته است، ما همچنان بر مأموریت اصلی خود متمرکز میمانیم: تداوم فعالیتهای حقوقبشری برای رساندن صدای ایرانیانی که زیر فشار سرکوب و خشونت خاموش شدهاند. از همه ایرانیان ساکن مونترال دعوت میکنیم در این مسیر همراه شوند و از هر تلاش آزادیخواهانه برای ساختن آیندهای آزاد، دموکراتیک و بهدور از استبداد در ایران حمایت کنند؛ آیندهای که در آن کرامت انسانی و حقوق برابر برای همگان تضمین شود.
زنده و پاینده باد ایران آزاد
با احترام
ستاد زن، زندگی، آزادی مونترال
انجمن زنان ایرانی مونترال
کمیته یادمان کشتار زندانیان سیاسی
ارسال نظرات